Past Perfect zamanı

Past Perfect keçmişdə baş verən iki hadisədən hansının daha əvvəl olduğunu göstərmək üçün işlədilir. Bu zaman hadisələrin ardıcıllığını aydınlaşdırır: əvvəl başa çatan hərəkət Past Perfect, sonrakı hərəkət isə adətən Past Simple ilə ifadə olunur.

Past Perfect nə zaman işlənir?

1. Başqa keçmiş hadisədən əvvəl başa çatan hərəkət üçün

   • By the time I arrived, the meeting had already started. — Mən çatanda iclas artıq başlamışdı.
   • She had finished her homework before dinner. — O, axşam yeməyindən əvvəl ev tapşırığını bitirmişdi.

2. Keçmişdə müəyyən bir vaxta qədər tamamlanmış iş üçün

   • By 2010, she had published three books. — 2010-cu ilə qədər o, üç kitab nəşr etdirmişdi.
   • They had lived in Paris for five years before moving to Rome. — Romaya köçməzdən əvvəl onlar beş il Parisdə yaşamışdılar.

3. Keçmişlə bağlı peşmanlıq və arzular üçün

   • I wish I had studied harder for the exam. — Kaş imtahan üçün daha çox oxuyaydım.
   • If only they had told me earlier. — Kaş onlar mənə daha əvvəl deyəydilər.

4. Nəql edilən nitqdə zaman ardıcıllığını qorumaq üçün

   • Direct: “I have seen this film.” — Reported: She said she had seen that film.

Past Perfect necə düzəlir?

Təsdiq cümlələri

Mübtəda + had + əsas felin üçüncü forması (past participle)

had bütün şəxslərlə eyni qalır.

Mübtəda	Quruluş	Nümunə
I / You	had + finished	I had finished my work.
He / She / It	had + gone	She had gone home.
We / They	had + seen	They had seen the film.

• I had met him before the party. — Mən onunla məclisdən əvvəl tanış olmuşdum.
• We had already eaten when they arrived. — Onlar gələndə biz artıq yemək yemişdik.

Danışıqda və qeyri-rəsmi yazıda had çox vaxt 'd şəklində qısalır:

• I'd seen that film before. — Mən o filmi əvvəllər görmüşdüm.
• They'd arrived early. — Onlar erkən gəlmişdilər.

İnkar cümlələri

Mübtəda + had not (hadn't) + past participle

• I hadn't seen her before that day. — Mən onu həmin gündən əvvəl görməmişdim.
• They had not finished the project. — Onlar layihəni bitirməmişdilər.

Sual cümlələri

Had + mübtəda + past participle?

• Had you met him before? — Siz onunla əvvəl tanış olmuşdunuz?
• Had she finished her work when you called? — Siz zəng edəndə o, işini bitirmişdi?

Sual sözü ilə: What/Why/Where + had + mübtəda + past participle?

• What had you done before I called? — Mən zəng etməzdən əvvəl nə etmişdiniz?

Past Perfect və Past Simple fərqi

Past Simple yalnız keçmişdə baş vermiş hadisəni bildirir. İki hadisənin sırasını xüsusilə vurğulamaq lazım olduqda, daha əvvəlki hadisə ilə Past Perfect işlədilir.

• I arrived at the station. The train left. — Hadisələrin dəqiq sırası aydın deyil.
• When I arrived at the station, the train had left. — Əvvəl qatar getdi, sonra mən çatdım.

after, before, when, by the time, already, just, never və yet sözləri bu zamanla tez-tez işlənir.

Qaydasız fellərin üçüncü forması

Past Perfect-də əsas felin üçüncü forması lazımdır. Bəzi vacib formalar:

• be → been
• do → done
• go → gone
• see → seen
• write → written
• know → known
• eat → eaten

Tez-tez edilən səhvlər

1. had əvəzinə have/has işlətmək

   • Səhv: She has finished before I arrived.
   • Düzgün: She had finished before I arrived.

2. had-dan sonra felin ikinci formasını işlətmək

   • Səhv: They had went home.
   • Düzgün: They had gone home.

3. Hər keçmiş cümlədə Past Perfect işlətmək

   • Past Perfect yalnız başqa keçmiş məqamla müqayisə və ya ardıcıllıq olduqda lazımdır.

Kontekstdə nümunələr

• By the time I arrived at the party, most guests had left.
• I realized that I had forgotten my passport at home.
• Had they finished the project when the deadline passed?
• If I had known you were coming, I would have prepared dinner.

İnteraktiv çalışma

Boşluqları Past Perfect formasında tamamlayın.