Cəm isimlər

Cəm isimlər birdən çox şəxsi, yeri, əşyanı və ya anlayışı bildirmək üçün işlədilir. İngilis dilində isimlərin cəm formasını düzgün düzəltmək başlanğıc səviyyədə vacib bacarıqlardan biridir.

Qaydalı cəm isimlər

İngilis dilində əksər isimlərin cəm forması tək formaya -s şəkilçisi artırmaqla düzəlir.

Qaydalı cəm formalarının əsas qaydaları

1. Əksər isimlərə -s artırılır

   • book → books
   • dog → dogs
   • pen → pens
   • girl → girls
   • boy → boys

2. -s, -ss, -sh, -ch, -x və ya -z ilə bitən isimlərə -es artırılır

   • bus → buses
   • glass → glasses
   • brush → brushes
   • watch → watches
   • box → boxes
   • quiz → quizzes

3. Samit + y ilə bitən isimlərdə y hərfi i ilə əvəz olunur və -es artırılır

   • baby → babies
   • city → cities
   • story → stories
   • country → countries
   • family → families

4. Sait + y ilə bitən isimlərə yalnız -s artırılır

   • boy → boys
   • day → days
   • key → keys
   • toy → toys
   • monkey → monkeys

5. -f və ya -fe ilə bitən bir çox isimdə f hərfi v ilə əvəz olunur və -es artırılır

   • wife → wives
   • life → lives
   • half → halves
   • shelf → shelves
   • wolf → wolves

   İstisnalar:

   • roof → roofs
   • belief → beliefs
   • chief → chiefs

6. -o ilə bitən bir çox ismə -es artırılır

   • potato → potatoes
   • tomato → tomatoes
   • hero → heroes
   • echo → echoes

   Yalnız -s qəbul edən istisnalar:

   • photo → photos
   • piano → pianos
   • radio → radios
   • zoo → zoos

Qaydasız cəm isimlər

Bəzi isimlər cəm formasını ümumi qaydalarla düzəltmir. Bu formalar qaydasız cəm isimlər adlanır və onları ayrıca yadda saxlamaq lazımdır.

Geniş yayılmış qaydasız cəm formaları

1. Saitin dəyişməsi

   • man → men
   • woman → women
   • foot → feet
   • tooth → teeth
   • goose → geese
   • mouse → mice

2. -en sonluğu qəbul edən isimlər

   • child → children
   • ox → oxen

3. Tək və cəm forması eyni olan isimlər

   • sheep → sheep
   • deer → deer
   • fish → fish (fishes müxtəlif balıq növlərini bildirərkən işlənə bilər)
   • species → species
   • aircraft → aircraft
   • series → series

4. Cəm forması tamamilə dəyişən isimlər

   • person → people
   • penny → pence (Britaniya pul vahidi haqqında danışarkən)

5. Latın və yunan mənşəli cəm formaları

   • analysis → analyses
   • crisis → crises
   • phenomenon → phenomena
   • criterion → criteria
   • datum → data
   • medium → media
   • curriculum → curricula
   • syllabus → syllabi / syllabuses

6. Mürəkkəb isimlər

   Adətən mürəkkəb ismin əsas hissəsi cəmlənir:

   • mother-in-law → mothers-in-law
   • passer-by → passers-by
   • editor-in-chief → editors-in-chief

   Mürəkkəb sözdə ayrıca isim yoxdursa, sonuna -s artırılır:

   • breakdown → breakdowns
   • check-in → check-ins
   • grown-up → grown-ups

Sayılmayan isimlər

İngilis dilində bəzi isimlər sayılmır və cəm formaya malik olmur. Bu isimlər qrammatik baxımdan tək isim kimi qəbul edilir.

Geniş yayılmış sayılmayan isimlər

1. Mayelər və maddələr

   • water, milk, coffee, tea, oil, gas
   • air, smoke, pollution

2. Qida məhsulları

   • bread, butter, cheese, meat, rice, sugar

3. Mücərrəd anlayışlar

   • advice, information, knowledge, news
   • education, homework, work, research
   • fun, happiness, health, love, music

4. Fəaliyyətlər və idman növləri

   • soccer, tennis, swimming
   • shopping, traveling

Sayılmayan isimlərlə miqdar bildirmək

Sayılmayan isimlərin miqdarını ifadə etmək üçün ölçü və miqdar sözlərindən istifadə olunur:

• a piece of advice, two pieces of information
• a bottle of water, three cups of coffee
• a loaf of bread, two slices of cheese
• a bit of fun, a lot of happiness

Xüsusi hallarda tək və cəm formalar

1. Toplu isimlər qrupun bütöv vahid və ya ayrı-ayrı üzvlər kimi qəbul edilməsindən asılı olaraq tək və ya cəm xəbərlə işlənə bilər:

   • The team is winning the championship. (Komanda vahid qrup kimi nəzərdə tutulur.)
   • The team are wearing their new uniforms. (Komanda üzvləri ayrı-ayrılıqda nəzərdə tutulur; bu forma Britaniya ingiliscəsində geniş yayılıb.)

2. Əsər adları cəm formada görünsə də, adətən tək xəbərlə işlənir:

   • "Great Expectations" is a novel by Charles Dickens.
   • "The Simpsons" is my favorite TV show.

3. -s ilə bitən bəzi isimlər cəm kimi görünsə də, tək xəbərlə işlənir:

   • Mathematics is my favorite subject.
   • The news is on at 6 PM.
   • Physics involves the study of matter and energy.

Kontekstdə nümunələr

• There are five books on the table. — Masanın üzərində beş kitab var.
• Two children are playing in the park. — Parkda iki uşaq oynayır.
• I need to buy new shoes. — Mən yeni ayaqqabı almalıyam.
• My teeth are very sensitive to cold. — Dişlərim soyuğa çox həssasdır.
• The women in my family are all teachers. — Ailəmdəki qadınların hamısı müəllimdir.
• The information you gave me was very helpful. — Verdiyiniz məlumat çox faydalı idi. (Information sayılmayan isimdir.)
• I need three loaves of bread for the party. — Məclis üçün üç ədəd çörək lazımdır.

İnteraktiv çalışma

Aşağıdakı tək isimləri cəm formaya çevirin:

Qaydalı formaları tez mənimsəmək, qaydasız formaları isə nümunələr içində təkrar etmək cəm isimlərdən daha düzgün istifadə etməyə kömək edir.

Əlaqəli öyrənmə materialları

Çalışma və test

• Cəm isimlər çalışmaları — interaktiv tapşırıqlarla məşq edin
• Cəm isimlər testi — biliklərinizi yoxlayın
• Başlanğıc qrammatika mövzuları — digər mövzulara baxın